Psikolojik travma, kısaca bir kişinin son derece stresli bulduğu bir olaya verdiği tepkidir. Genelde ani beklenmedik şekilde oluşan bu yaşam olayları kişisin fiziksel ve psikolojik durumunu tehdit altına alır. Kişinin bir tehditler karşılaştığında ne yapacağı bilememesi bu algıyı içselleştirmesi ve bu süreç içerisinde yaşadığı endişe kaygı korku ve çaresizliğin üstesinden gelemeyeceğini düşünmesi durumu da travmatik yaşantı denir.
Genelde
- Ani olarak gelişir,
- Beklenmedik şekilde oluşur
- Kişisin fiziksel ve psikolojik durumunu tehdit altına alır.
Örneğin bir savaş bölgesinde bulunma, doğal afet veya kaza, bir yakın kaybı, üstesinden gelemediğimiz herhangi bir olay bazen kötü bir cümle bile kişi de travmatik etkilere yol açabilir.
Ek olarak bireylerin yaşadıkları kadar yaşamayı hedefleyip yaşamadıkları da travmatik olay olarak nitelendirilebilir. İşte bu nokta da travma çok çeşitli fiziksel ve duygusal semptomlara neden olabilir.
Travma türlerini kısaca gözden geçirecek olursak;
Akut travma: Bu, tek bir stresli veya tehlikeli olaydan kaynaklanır.
Kronik travma: Bu, yüksek stresli olaylara tekrar tekrar ve uzun süre maruz kalmaktan kaynaklanır. Örnekler arasında çocuk istismarı, zorbalık veya aile içi şiddet vakaları sayılabilir. Sadece insan eliyle oluştuğu gibi aynı anda birden çok insanı da madur edebilir. Trafik kazası, savaş saldırı ya da tecavüz gibi aniden olan olaylar olarak özetlenebilir.
Travmanın semptomları hafif ile şiddetli arasında değişir. Travmatik bir olayın bir kişiyi nasıl etkilediğini belirleyen; kişinin destek grupları, onların özellikleri diğer zihinsel sağlık koşullarının varlığı, travmatik olaylara daha önce maruz kalma ve baş etme becerileri, olay veya olayların türü ve özellikleri geçmişleri ve duyguları ele alma yaklaşımları gibi etkenler bulunmaktadır.
Bu etkenlerin gücü, frekansı ve şiddeti kişilerin travma ile başa çıkma becerilerini etkiler.
Travmalardan sonra kişi çok çaresiz hisseder. Yoğun bir umutsuzluk ve geleceğe yönelik bir çaresizlik ve umutsuzluk hissini görebiliriz. Psikolojik travmaya bağlı olarak bedensel belirtiler ortaya çıkabilir yani kişi yaşadığı psikozu somatize edebilir. Örneğin aşırı mide ağrısı, baş ağrısı vb ağrılar solgun yüz rengi, uyku bozuklukları gibi etkiler, direk olarak kişinin fiziksel yapısında gözlemlenebilir.
Uykuya dalmakta zorluklar, uykuya daldıktan sonra o olayı travmayı hatırlatan kâbuslar görürler ve gerçekten o olayı tekrar yaşıyormuş gibi hissederler ve kan ter içinde uyanabilirler ve bu sebeple de bir sonraki gece çok da uyumak istemeyebilirler
Bunun dışında da çok duygusal olarak da çok yoğun bir üzüntü, çaresizlik duygusuyla devam edebilirler.
Yardım almayan bireylerde ise kimi zaman bu süreç depresyon, anksiyete ve madde bağımlılığı sorunları gibi başka zihinsel sağlık sorunları geliştirebilirler.
Travmalarımız konusunda farkındalığımızı arttırarak, alternatif çözüm yolları deneyerek ve bunları uygulayarak bir çok problemimizden sıyrılabilir, sağlıklı ve sağlam kişilikler geliştirilebilir ve sağlıklı nesiller yetiştirebiliriz.
Takdir edersiniz ki zorlu yaşam şartlarının az ya da çok bizi psikolojik olarak etkileyen duygularımızı örseleyen yan etkileri bulunmaktadır. Kendi kendimize yetmediğimizde travma olarak adlandırılan bu yaşamsal olaylardan kurtulmak için mutlaka destek almalı ve kendimize zaman ayırıp kendimizin değerli ve önemli olduğunu kabullenmeliyiz.
Yaşamak çok nadir rastlanan bir şeydir. İçindeki kaygılardan kurtulup yaşama güzel bakmak, çok dara düştüğünde bile iyilik ve huzuru harmanlayarak güne başlamak yaşam becerilerinin geliştirmemize yardımcı olur.
İşte bu noktada pratik mükemmeliyetçi bir hayat için travma etkisi yaşatacak tüm ortamlardan ya da duygu durumlardan kaçmak için güç ellerimizin ucundadır.
